Nakazy zapłaty to najczęściej spotykane w obrocie prawnym orzeczenia sądowe, wydawane przez sądy powszechne bez udziału stron, na posiedzeniach niejawnych, na podstawie przedstawionej przez powoda (wierzyciela) treści pozwu oraz załączonych do pozwu dokumentów.

Wyróżnia się trzy rodzaje postępowań szczególnych, w których nakazy zapłaty są wydawane:

  • Postępowanie nakazowe (art.484 – 497 k.p.c.),
  • Postępowanie upominawcze (art. 497 – 505 k.p.c.),
  • Elektroniczne postępowanie upominawcze, tzw. EPU (art. 505  – 505 k.p.c.)

Jak mogę zaskarżyć wydany nakaz zapłaty?

Wydanie nakazu zapłaty tworzy po stronie sądu, obowiązek jego doręczenia obu stronom postępowania. Doręczenie nakazu zapłaty pozwanemu (dłużnikowi), kształtuje jego uprawnienie do zaskarżenia tego orzeczenia – w zależności od rodzaju postępowania, w którym nakaz zapłaty zostanie wydany, pozwany może go zaskarżyć, składając w terminie 14 dni zarzuty – w przypadku postępowania nakazowego, oraz sprzeciw – w przypadku postępowania upominawczego (także elektronicznego).

Należy pamiętać, że z wniesieniem zarzutów od nakazu zapłaty, wydanego w postępowaniu nakazowym, wiąże się konieczność dokonania stosownej opłaty sądowej. Opłata ta wynosi ¾ części opłaty całej, jednak nie mniej niż 30 zł (tj. ¾ z opłaty wynoszącej 5% wartości przedmiotu sporu, np. przy opłacie od pozwu wynoszącej 1200 złotych, opłata od zarzutów będzie wówczas wynosiła 900 złotych).

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym (także w elektronicznym) jest z kolei bezpłatny.

Jakie obowiązki ma dłużnik zaskarżający nakaz zapłaty?

Wniesienie zarzutów lub sprzeciwu od doręczonego nakazu zapłaty, oprócz wniesienia stosownej opłaty (o ile jest ona wymagana), oraz zachowania terminu do ich wniesienia, obliguje pozwanego (dłużnika), do:

  • wskazania czy zaskarża on orzeczenie w całości lub części,
  • podniesienia przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, wszelkich zarzutów,
  • przytoczenia wszelkich okoliczności faktycznych sprawy,
  • wskazania dowodów na poparcie swego stanowiska.

Jedynie wyjątkowo, w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU), przy wnoszeniu sprzeciwu do Sądu, nie trzeba powoływać się na żadne zarzuty oraz dowody. Można je przywołać na późniejszym etapie postępowania, po ponownym doręczeniu nam przez Sąd orzekający w sprawie, odpisu pozwu wraz z wszelkimi dowodami, na które wierzyciel powołuje się w treści pozwu.

Lista zarzutów, które można podnieść zaskarżając wydany nakaz zapłaty jest bardzo szeroka. Do najczęściej podnoszonych zarzutów można natomiast zaliczyć:

  • zarzut niewłaściwości miejscowej Sądu (sprawy co do zasady powinny być rozpoznawane przez Sądy właściwe dla miejsca zamieszkania/siedziby pozwanego – art. 27 k.p.c.)
  • zarzut przedawnienia (co do zasady roszczenia przedawniają się z upływem 10 lat od dnia ich wymagalności, bądź 10 lat, w przypadku roszczeń okresowych lub tych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej),
  • zarzut nieistnienia roszczenia (podnoszony, gdy w naszej ocenie roszczenie wierzyciela nie ma racji bytu w obrocie prawnym, czyli po prostu nie istnieje),
  • zarzut nieudowodnienia roszczenia lub jego wysokości (podnoszony w przypadku niezłożenia przez wierzyciela wraz z pozwem stosownych dokumentów, uzasadniających jego roszczenie),
  • zarzut potrącenia (podnoszony w przypadku istnienia po stronie dłużnika wymagalnego roszczenia wobec wierzyciela),
  • zarzut braku legitymacji procesowej po stronie powoda (podnoszony najczęściej w przypadku sprzedaży wierzytelności podmiotowi trzeciemu, który w sposób niewłaściwy wykaże zakup (cesję) wierzytelności).

Czy po wszczęciu egzekucji przez Komornika także mogę zaskarżyć nakaz zapłaty?

Zdarza się, że o wydaniu przez Sąd nakazu zapłaty, dowiadujemy się za pośrednictwem Komorników Sądowych, którzy na wniosek wierzycieli, wszczynają przeciwko dłużnikom postępowania egzekucyjne. Dzieje się tak, na skutek uprawomocnienia się nakazu zapłaty, np. w przypadku nieodebrania przez dłużnika korespondencji z Sądu i pozostawienia jej w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.

Zatem, aby skutecznie zaskarżyć nakaz zapłaty na podstawie, którego wszczęto przeciwko dłużnikowi egzekucję, należy w terminie 7 dni, wnieść do Sądu, który ów nakaz wydał, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu lub zarzutów, składając z nim jednoczenie właśnie ów sprzeciw lub zarzuty. Należy przy tym jednocześnie powołać się na wszelkie zarzuty, okoliczności i dowody, uzasadniające nasze stanowisko.

W takiej sytuacji, warto także pamiętać o podniesieniu zarzutu polegającego na braku skutecznego doręczenia nakazu zapłaty oraz odpisu pozwu. Należy przy tym zgłosić również wniosek o uchylenie klauzuli wykonalności bądź wydanie stosownego zaświadczenia o uznaniu za skuteczne, doręczenia nakazu zapłaty na oznaczony adres (art. 139 § 5 k.p.c.). Zarówno uchylenie klauzuli wykonalności, jak i wydanie zaświadczenia w trybie powołanego przepisu, pozwolą nam skutecznie zwalczyć wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Składając do Sądu wniosek o przywrócenie terminu oraz sprzeciw od nakazu zapłaty, należy także skierować do Komornika Sądowego, wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 820 lub 820 k.p.c.), powołując się jednoczenie na okoliczność zaskarżenia tytułu egzekucyjnego, na podstawie którego wszczęto przeciwko nam postępowanie egzekucyjne. Dopiero bowiem uchylenie klauzuli wykonalności, uprawnia do skierowania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 825 pkt 2 k.p.c.), czyli jego zakończenie.

Na koniec warto podkreślić, że obecnie wierzytelności (długi) są często sprzedawane różnym firmą windykacyjnym oraz funduszom sekurytyzacyjny, nawet wtedy kiedy roszczenia są już przedawnione albo sporne. Firmy te  kierują następnie w swoim imieniu do Sądu pozew o zapłatę i uzyskują przeciwko dłużnikowi nakaz zapłaty. Warto w takiej sytuacji skorzystać z pomocy adwokata, aby skutecznie bronić swoich praw i odwołać się od niekorzystnego orzeczenia.