Dochodzenie należności na drodze sądowej bywa czasochłonne i skomplikowane, co skutecznie zniechęca osoby poszkodowane do egzekwowania swoich praw. Wyjątek stanowią roszczenia z weksla, których odzyskiwanie jest jedną z najprostszych i najszybszych form postępowania sądowego. 

Zabezpieczenie wierzytelności

Weksel jako papier wartościowy spełnia zasadniczo trzy funkcje: płatniczą, obiegową i zabezpieczającą. Jako forma zabezpieczenia wierzytelności weksel stanowi pisemne potwierdzenie zapłaty wymienionej w nim kwoty. Weksel musi więc być sporządzony na piśmie oraz posiadać własnoręcznie złożony podpis osoby, która go wystawiła. Posiadanie weksla umożliwia szybką egzekucję należności, ponieważ dla roszczeń z weksla ma zastosowanie  postępowanie nakazowe.

Kto i kiedy może wydać weksel?

Weksel może wystawić zarówno osoba fizyczna, jak i prawna. W przypadku osób prawnych za zobowiązania z weksla odpowiadają te osoby, które złożyły na nim swój podpis, dlatego gdy weksel wystawia spółka cywilna, powinni go podpisać wszyscy jej wspólnicy.

Prawo wekslowe wyróżnia dwa rodzaje weksla – własny oraz trasowany. W pierwszym przypadku osoba wystawiająca weksel zobowiązuje się, że sama dokona zapłaty w wysokości podanej w dokumencie. W wekslu trasowanym jego wystawca podaje nazwisko osoby, która ma zapłacić kwotę określoną w wekslu na rzecz osoby trzeciej. Zgodnie z prawem wekslowym możliwe jest również wystawienie poręczenia wekslowego. Osoba, która poręczyła weksel, odpowiada za niego w takim samym stopniu, jak osoba, za którą poręcza.

Weksel ma najczęściej zastosowanie podczas zaciągania bądź udzielania kredytu lub pożyczki oraz w sytuacji, gdy osoba dokonująca zakupu będzie mogła uregulować należność dopiero po pewnym czasie. Wszystkie przepisy związane z wekslem reguluje Prawo wekslowe.

Zgodnie z art. 101 prawa wekslowego, weksel musi spełniać szereg wymogów formalnych, w tym posiadać słowo “weksel” w treści, polecenie zapłaty określonej sumy pieniężnej, określenie terminu i miejsca płatności, oznaczenie nazwiska osoby, która ma otrzymać należność, datę i miejsce wystawienia weksla, własnoręczny podpis osoby wystawiającej weksel. Prawidłowo sporządzony weksel jest podstawą dochodzenia należności na drodze postępowania nakazowego w sądzie.

Korzyści z podpisania weksla  

Posiadanie weksla stanowi nie tylko rodzaj zabezpieczenia wierzytelności, ale przede wszystkim pozwala na skuteczne dochodzenie należności w przypadku, gdy osoba, która podpisała weksel, nie wywiązuje się z obowiązku zapłaty. Najważniejsze korzyści wynikające z dochodzenia roszczeń z weksla to:

  • Zastosowanie postępowania nakazowego

W przypadku dochodzenia roszczeń z weksla ma zastosowanie postępowanie nakazowe (art. 485 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego), co oznacza, że sąd na wniosek powoda ma obowiązek wydać nakaz zapłaty przeciwko osobie, która podpisała weksel.

  • Obniżenie kosztów postępowania sądowego

Opłata za pozew z weksla wynosi 25% opłaty stosunkowej (art. 19 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W praktyce więc pozwy skierowane do postępowania nakazowego są znacznie tańsze.

  • Prostsza i szybsza procedura prawna

W związku z tym, że dochodzenie należności z weksla nie wymaga skomplikowanego postępowania dowodowego i ogranicza się jedynie do rozstrzygnięcia przez sąd, czy weksel spełnia wymogi formalne oraz wydania nakazu zapłaty, są to sprawy stosunkowo szybkie i proste.

Jak dochodzić roszczeń z weksla?

Pozwy w sprawach dochodzenia należności z weksla można kierować do sądu, którego siedziba mieści się w miejscu określonym jako miejsce zapłaty należności. Sprawę może również rozpatrzeć sąd właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika. Zazwyczaj postępowanie nakazowe na podstawie weksla wygląda następująco:

Osoba, która składa pozew musi wyraźnie zaznaczyć, że domaga się rozpoznania sprawy w ramach postępowania nakazowego. W przeciwnym razie sąd nie ma obowiązku stosować się do jego przepisów.

Do pozwu należy dołączyć oryginał weksla, który stanowi formalny wymóg złożenia pozwu (art. 485 par. 4 Kodeksu postępowania cywilnego).

Spełnienie wszystkich wymogów formalnych pozwu jest podstawą do wszczęcia postępowania nakazowego. Sąd po sprawdzeniu, czy weksel został sporządzony prawidłowo, wydaje nakaz zapłaty.

Nakaz zapłaty daje osobie domagającej się swoich roszczeń skuteczne narzędzie do odzyskania swoich należności. Zgodnie z art. 491 Kodeksu postępowania cywilnego pozwany, wobec którego został wystawiony nakaz zapłaty, ma obowiązek uregulować roszczenia w ciągu 14 dni od daty jego doręczenia.

Nakaz zapłaty jest również podstawą do zabezpieczenia roszczenia, np. poprzez hipotekę przymusową na nieruchomości dłużnika lub zajęcie wynagrodzenia za pracę dłużnika. Nakaz zapłaty stanowi tytuł zabezpieczenia już z chwilą jego wydania, co oznacza, że nie musi posiadać klauzuli wykonalności, aby wierzyciel mógł się domagać zabezpieczenia.

Zgodnie z art. 492 par. 3 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli po dwóch tygodniach od otrzymania przez dłużnika nakazu zapłaty, nie ureguluje on należnej kwoty, nakaz ten zyskuje rygor natychmiastowej wykonalności. Wówczas ma miejsce postępowanie egzekucyjne, które prowadzone jest przez komornika.

Nawet jeśli dłużnik wniesie zarzuty od nakazu zapłaty, weksel nie traci swojej mocy i jest podstawą do dalszego dochodzenia należności.

Weksel, podobnie jak każde inne roszczenie finansowe, może ulec przedawnieniu. Przepisy prawa wekslowego regulują przedawnienie weksla w sposób niepełny i powołują się częściowo w tym zakresie na przepisy kodeksu cywilnego. Przedawnienie weksla sąd uwzględnia na wniosek dłużnika. Jeśli osoba, wobec której toczy się dochodzenie należności z weksla, nie podniesie zarzutu dotyczącego przedawnienia weksla, sąd ma prawo wydać nakaz zapłaty pomimo, że upłynął termin przedawnienia roszczenia zapłaty z weksla.