Wniosek o dozór elektroniczny to jedna z najczęściej wybieranych form ubiegania się o odbycie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym. Aby Sąd udzielił zezwolenia na odbycie kary w systemie SDE konieczne jest złożenie odpowiedniego pisma oraz spełnienie warunków technicznych. Wniosek o dozór elektroniczny trafia do Sądu penitencjarnego, którym jest Sąd Okręgowy właściwy dla miejsca stałego pobytu skazanego lub do Komisji Penitencjarnej działającej przy zakładzie karnym.
Czego dowiesz się z artykułu?
System dozoru elektronicznego – Twoja szansa na odbycie kary w domu
System Dozoru Elektronicznego jest alternatywą dla tradycyjnej kary więzienia. Skazany, który odbywa karę pozbawienia wolności w SDE, zakłada elektroniczną opaskę i zobowiązuje się do przestrzegania warunków określonych przez Sąd.
Aby uzyskać zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w SDE należy:
- złożyć wniosek o dozór elektroniczny do sądu penitencjarnego,
- przygotować szczegółowe uzasadnienie takiego wniosku,
- dołączyć pisemne oświadczenia pełnoletnich domowników
- dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację osobistą lub zawodową
- w razie konieczności złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania kary,
Zgodnie z art. 43la § 1 Kodeksu karnego wykonawczego (k.k.w.): Sąd penitencjarny może zezwolić skazanemu na odbycie w systemie dozoru elektronicznego kary nieprzekraczającej 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności (18 miesięcy).
Wniosek o SDE może także złożyć skazany na karę do 3 lat pozbawienia wolności, któremu do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy (lub 1 rok i 6 miesięcy zgodnie z projektowanymi zmianami w 2025 r.) - art. 43la § 2 k.k.w.
Zezwolenie na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego nie może być udzielone recydywiście wielokrotnemu (art. 64 § 2 k.k.) ani skazanemu, wobec którego charakter czynu lub dotychczasowe zachowanie w zakładzie karnym uzasadnia odmowę zastosowania tego systemu.
Złożenie wniosku o dozór elektroniczny — jakie warunki należy spełnić, aby uzyskać zgodę?
Bez formalnej zgody sądu penitencjarnego skazany nie może liczyć na zamianę kary więzienia na dozór elektroniczny. Sąd sprawdza m.in. długość wyroku, dotychczasowe zachowanie skazanego oraz jego sytuację osobistą. Przepisy Kodeksu karnego wykonawczego określają konkretne warunki, które muszą być spełnione.
🔹 Wymiar kary — w systemie SDE można odbyć karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 1 roku i 6 miesięcy (18 miesięcy). Dotyczy to zarówno kary orzeczonej w całości, jak i pozostałej części tej kary, jeśli reszta do odbycia mieści się w tym limicie.
🔹 Stałe miejsce pobytu — skazany musi mieć stałe miejsce pobytu, w którym będzie przebywał w trakcie odbywania kary.
🔹 Możliwości techniczne — w miejscu, w którym skazany ma odbywać karę (najczęściej w domu), musi się dać zainstalować i skutecznie monitorować sprzęt elektroniczny służący do kontroli wykonywania kary.
🔹 Zgoda osób pełnoletnich — wszystkie osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym muszą wyrazić pisemną zgodę na odbywanie przez niego kary w tym miejscu. Brak zgody choć jednej z tych osób uniemożliwia zastosowanie SDE.
🔹 Pozytywna ocena Sądu — Sąd penitencjarny musi uznać, że cele kary mogą być osiągnięte bez izolacji więziennej. Bierze pod uwagę m.in. dotychczasową postawę i zachowanie skazanego, sytuację rodzinną i zawodową oraz postawę wobec popełnionego czynu.
Kara pozbawienia wolności a możliwość zamiany na dozór elektroniczny
Nie każda kara pozbawienia wolności może być wykonywana w systemie SDE. Zgodnie z przepisami, dotyczy to kary w wymiarze nie większym do 1 roku i 6 miesięcy, jeśli skazany spełnia warunki ustawowe.
Zezwolenia na dozór elektroniczny nie otrzyma:
🔹 Recydywista wielokrotny (art. 64 § 2 k.k.)
🔹 Osoba, wobec której przemawia charakter popełnionego czynu (dotyczy to np. szczególnie brutalnych przestępstw, czynów z użyciem przemocy czy o znacznej społecznej szkodliwości):
🔹 Osoba z negatywną opinią z zakładu karnego;
🔹 Osoba bez stałego miejsca pobytu;
🔹 Osoba, która nie przedstawiła pisemnej zgody domowników;
🔹 Osoba skazana na karę aresztu.
Jeśli sąd nie wyraził zgody na wykonanie kary pozbawienia wolności, skazany może złożyć zażalenie na to postanowienie do Sądu odwoławczego. Zażalenie składa się w terminie 7 dni. Nowy wniosek można złożyć po upływie 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie, chyba że zmieniły się istotne okoliczności.
📍 Na przykład: Sąd odmówił zgody 10 czerwca 2025 r. → ponowny wniosek, można złożyć najwcześniej 10 września 2025 r.
Opłata za złożenie wniosku o dozór elektroniczny
Sam wniosek o dozór elektroniczny nie wiąże się z żadną opłatą sądową. Koszty działania systemu ponosi państwo, dlatego skazany nie musi obawiać się dodatkowych obciążeń finansowych.
Do jakiego Sądu należy złożyć wniosek o dozór — SDE?
Wniosek składa się do właściwego Sądu Penitencjarnego, w okręgu, w jakim przebywa skazany.
📍 Na przykład: jeśli skazany przebywa na stałe we Wrocławiu, właściwym Sądem jest:
Sąd Okręgowy we Wrocławiu
Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych
ul. Sądowa 1
50-046 Wrocław
Od 1 stycznia 2023 r. właściwą do orzekania w przedmiocie dozoru elektronicznego przy wymierzonej karze do 4 miesięcy pozbawienia wolności jest właściwa Komisja Penitencjarna jednostki, w której skazany przebywa. Przy czym dotyczy to jedynie wniosku złożonego w czasie pobytu skazanego w zakładzie karnym.
Wniosek o zamianę kary w SDE może złożyć:
- sam skazany,
- obrońca skazanego,
- prokurator,
- sądowy kurator zawodowy,
- dyrektor zakładu karnego.
Jak napisać wniosek o dozór elektroniczny?
Wniosek o udzielenie zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego powinien zawierać wszystkie wymogi pisma urzędowego:
- data sporządzenia,
- dane wnioskodawcy,
- dane adresata wniosku.
Dobrze we wniosku o SDE powołać się na podstawę prawną (art. 43lc w zw. z art. 43la § 1-3 k.k.w.) oraz podać komplet informacji związanych z zasądzonym wyrokiem:
- Jaki sąd orzekł wyrok.
- Kiedy został orzeczony wyrok.
- Jaka jest sygnatura akt.
Wniosek o SDE powinien także zawierać uzasadnienie. Niezbędne są załączniki, które potwierdzają możliwość odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego.
📍 Przykładowy Wzór wniosku o dozór elektroniczny
Jak przygotować uzasadnienie wniosku?
Jak przekonać sąd do dozoru elektronicznego? Przede wszystkim trzeba podkreślić spełnienie wymogów formalnych. Kara nie przekracza 18 miesięcy. I nie dotyczy wielokrotnej recydywy.
Trzeba także podkreślić, że skazany mieszka pod stałym adresem. I można tam zamontować system dozoru elektronicznego. Wszyscy współmieszkańcy zgadzają się na odbywanie SDE
Ważnym elementem uzasadnienia jest podkreślenie, że bezwzględna kara odbywania wolności nie jest konieczna. Skazany przestrzegał wcześniej porządku prawnego. Ma stałą pracę, rodzinę, uczy się, itd. Przebywanie w zakładzie karnym negatywnie wpłynie na życie skazanego.
Jakie załączniki do wniosku?
Warto pamiętać, żeby do wniosku dołączyć wszelką dokumentację, która potwierdza przedstawione we wniosku uzasadnienie. Może to być:
- Pisemna zgoda na SDE pełnoletnich osób zamieszkujących wraz ze skazanym
- Dokumentacja medyczna.
- Zaświadczenie z uczelni o podjęciu studiów.
- Zaświadczenie od pracodawcy o podjęciu pracy.
Dodatkowym plusem dla sądu będzie dołączenie do wniosku propozycji harmonogramu odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego. Taki harmonogram powinien jasno wskazywać, ile czasu skazany będzie spędzał poza domem. Powinny się tu oczywiście znaleźć wyłącznie konieczne obowiązki wynikające z pracy zawodowej czy sytuacji rodzinnej.
Jeśli kara w formie SDE ma się odbywać w wynajmowanym mieszkaniu, dobrze jest także dołączyć zgodę właściciela lokalu.
Wniosek o wstrzymanie wykonania kary – dlaczego trzeba go złożyć?
W sytuacji, gdy skazany stara się o odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego (SDE) lub złożył inny wniosek, którego rozpatrzenie może potrwać, kluczowe znaczenie ma wniosek o wstrzymanie wykonania kary. Warto pamiętać, że samo złożenie wniosku o dozór elektroniczny nie powoduje automatycznego wstrzymania wykonania kary – dopóki sąd nie wyda odrębnego postanowienia, kara może zostać wykonana, a skazany wezwany do stawienia się w zakładzie karnym.
Dlatego tak ważne jest, aby razem z wnioskiem o SDE złożyć również wniosek o wstrzymanie wykonania kary, wskazując, że do czasu rozpoznania sprawy skazany nie powinien być osadzony. To prosty krok, który może zapobiec konieczności odbywania części kary w więzieniu, zanim zapadnie decyzja sądu w sprawie dozoru elektronicznego.
Ile czeka się na rozpatrzenie wniosku?
Zazwyczaj sąd penitencjarny rozpatruje wniosek o SDE do 30 dni od daty wpływu wniosku.
Uwaga! Złożenie wniosku o objęcie dozorem elektronicznym nie jest równoznaczne ze wstrzymaniem wykonania kary. Jeśli więc skazany nie chce trafić do więzienia od razu po uprawomocnieniu się wyroku, może wnioskować także o wstrzymanie wykonania kary do czasu rozpatrzenia wniosku o dozór elektroniczny.
Jak przyspieszyć dozór elektroniczny
Aby przyśpieszyć rozpatrzenie wniosku o dozór elektroniczny, można złożyć wraz z wnioskiem specjalną prośbę do sądu o jak najszybsze wyznaczenie terminu posiedzenia sądu penitencjarnego. W uzasadnieniu prośby skazany powinien powołać się na wyjątkowe okoliczności, takie jak potrzeba podjęcia pracy, aby utrzymać rodzinę, konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny czy podjęcie własnego leczenia.
Może Cię zainteresować także:
Wniosek o SDE – skorzystaj z pomocy Adwokata
Jeśli chcesz mieć pewność, że wniosek o dozór elektroniczny został prawidłowo sformułowany, skorzystaj ze wsparcia doświadczonego adwokata od spraw karnych. Pomożemy Ci sporządzić wniosek tak, aby nie zawierał błędów formalnych, a uzasadnienie uwzględniało pełną argumentację.
